35. 처용 이야기

Truyện Cheoyong

신라 헌강왕 때의 일입니다. 나라는 태평하여 수도 서라벌에는 기와집이 줄지어 있었고, 거리에서는 사람들의 노랫소리가 끊이지 않았습니다.

Chuyện xảy ra vào thời vua Heongang của Silla. Đất nước thái bình, kinh đô Seorabeol có những dãy nhà ngói nối tiếp nhau, còn tiếng ca hát của dân chúng ngoài phố thì không dứt.

어느 날 왕은 신하들과 함께 동해 바닷가의 개운포로 나들이를 갔습니다. 돌아오는 길에 갑자기 짙은 안개가 끼더니, 눈앞의 길조차 분간할 수 없게 되었습니다.

Một hôm, vua cùng các quan đến Gaeunpo bên bờ biển Đông du ngoạn. Trên đường trở về, sương mù dày đặc bỗng kéo đến, khiến ngay cả con đường trước mắt cũng không thể nhận rõ.

하늘의 뜻을 살피는 관리인 일관이 왕에게 아뢰었습니다. “이것은 동해 용왕이 일으킨 조화입니다. 좋은 일을 하여 용왕의 마음을 풀어 주셔야 합니다.”

Viên quan chuyên xem xét ý trời, gọi là Ilgwan, tâu với vua: “Đây là phép biến hóa do Long Vương biển Đông gây ra. Bệ hạ cần làm việc tốt để xoa dịu lòng Long Vương.”

왕은 용왕을 위해 공덕을 쌓고자 근처에 절을 세우라고 명령했습니다. 그러자 짙게 깔렸던 안개가 걷히고 길이 다시 드러났습니다. 개운포라는 이름도 안개가 걷힌 이 일에서 비롯되었다고 합니다.

Nhà vua ra lệnh xây một ngôi chùa gần đó vì Long Vương, nhằm tích công đức. Làn sương dày đặc liền tan đi, con đường lại hiện ra. Tương truyền, tên gọi Gaeunpo cũng bắt nguồn từ sự việc sương mù tan ấy.

이윽고 용왕이 일곱 아들을 거느리고 나타나 왕의 덕을 칭송하며 춤을 추고 음악을 연주했습니다. 그 가운데 한 아들이 왕을 따라 서라벌로 가서 정치를 도왔는데, 그가 바로 처용이었습니다.

Chẳng bao lâu sau, Long Vương dẫn theo bảy người con trai xuất hiện, ca ngợi đức hạnh của vua rồi múa và tấu nhạc. Một người con trong số đó theo vua về Seorabeol giúp việc trị nước, và người ấy chính là Cheoyong.

왕은 처용이 서라벌에 머물도록 아름다운 여인과 혼인하게 하고 급간이라는 벼슬을 내렸습니다. 또한 궁궐로 돌아온 뒤에는 약속대로 절을 세우게 했습니다. 그 절이 망해사입니다.

Để Cheoyong ở lại Seorabeol, vua cho chàng kết hôn với một người phụ nữ xinh đẹp và ban cho chàng quan đẳng Geupgan. Sau khi trở về cung, nhà vua cũng cho xây chùa đúng như lời hứa. Đó chính là chùa Manghaesa.

그런데 전염병을 퍼뜨리는 귀신인 역신이 처용의 아내를 탐냈습니다. 어느 날 밤, 역신은 처용이 집을 비운 틈을 타 사람의 모습으로 변해 들어와 그의 아내와 함께 잠자리에 들었습니다.

Thế nhưng Yeoksin, con quỷ gieo rắc bệnh truyền nhiễm, lại thèm muốn vợ Cheoyong. Một đêm nọ, lợi dụng lúc Cheoyong vắng nhà, Yeoksin hóa thành người, vào nhà rồi chung chăn gối với vợ chàng.

그날 밤 처용은 밖에서 늦도록 노닐다가 집으로 돌아왔습니다. 잠자리를 살펴보니 다리가 넷이었습니다. 아내 곁에 낯선 사람이 누워 있었던 것입니다.

Đêm ấy, Cheoyong rong chơi bên ngoài đến khuya mới về nhà. Nhìn chỗ nằm, chàng thấy có bốn cái chân. Một người lạ đang nằm bên cạnh vợ chàng.

그러나 처용은 화를 내는 대신 노래를 부르고 춤을 추며 물러났습니다. 눈앞의 일을 꾸짖는 말 대신, 누구의 다리인지 묻는 노랫말이 흘러나왔습니다.

Nhưng Cheoyong không nổi giận mà vừa hát vừa múa rồi lui ra. Thay cho lời quở trách về sự việc trước mắt, chàng cất lời ca hỏi những cái chân ấy là của ai.

그때 불렀다고 전해지는 노래가 신라의 향가 ‘처용가’입니다. 이 노래는 오늘날까지 전해져 당시의 장면을 떠올리게 합니다. 다음은 이 노래를 현대 한국어로 풀어 쓴 것입니다.

Bài hát được truyền lại rằng chàng đã cất lên khi ấy chính là “Cheoyongga”, một bài hyangga của Silla. Bài ca còn lưu truyền đến ngày nay, gợi lại cảnh tượng thuở ấy. Dưới đây là bản diễn nghĩa bài ca bằng tiếng Hàn hiện đại.

“서라벌 밝은 달에 밤늦도록 노닐다가

“Dưới vầng trăng sáng Seorabeol, ta rong chơi đến tận khuya,

들어와 자리를 보니 다리가 넷이로구나.

trở về nhìn nơi nằm thì thấy có bốn cái chân.

둘은 내 것인데 둘은 누구 것인고.

Hai cái vốn là của ta, còn hai cái kia là của ai?

본디 내 것이지만 빼앗긴 것을 어찌하리오.”

Vốn dĩ là của ta, nhưng đã bị cướp mất thì biết làm sao đây.”

그러자 역신이 모습을 드러내고 처용 앞에 무릎을 꿇었습니다. 아내를 탐내어 집에 들어왔던 귀신이 이제는 처용을 향해 머리를 숙인 것입니다.

Bấy giờ, Yeoksin hiện hình và quỳ xuống trước Cheoyong. Con quỷ từng vào nhà vì thèm muốn vợ chàng giờ đây lại cúi đầu trước chàng.

“제가 공의 아내를 탐내어 잘못을 저질렀습니다. 그런데도 공께서는 노여움을 드러내지 않으셨습니다. 저는 그 모습에 감동했고 두려운 마음마저 들었습니다.”

“Tôi đã thèm muốn vợ ngài mà phạm lỗi. Vậy mà ngài vẫn không biểu lộ sự giận dữ. Trước cách hành xử ấy, tôi cảm động và còn thấy kính sợ.”

역신은 이어서 굳게 맹세했습니다. “이제부터는 공의 얼굴을 그린 그림만 보아도 그 집 문 안으로 들어가지 않겠습니다.” 처용의 얼굴은 역신이 스스로 넘지 않겠다고 약속한 경계가 되었습니다.

Yeoksin tiếp đó trịnh trọng thề: “Từ nay về sau, chỉ cần nhìn thấy bức tranh vẽ khuôn mặt ngài, tôi sẽ không bước qua cửa ngôi nhà ấy.” Khuôn mặt Cheoyong trở thành ranh giới mà chính Yeoksin hứa sẽ không vượt qua.

이 일이 알려진 뒤 사람들은 처용의 얼굴을 그려 대문에 붙이기 시작했습니다. 역신의 맹세처럼 그 그림이 나쁜 귀신을 막아 주고, 집안에 전염병이 들어오지 못하게 하리라고 믿었던 것입니다.

Sau khi sự việc được biết đến, người dân bắt đầu vẽ khuôn mặt Cheoyong rồi dán lên cổng nhà. Họ tin rằng, đúng như lời thề của Yeoksin, bức tranh sẽ ngăn tà ma và không để bệnh dịch xâm nhập vào nhà.

처용 설화에서 유래한 춤은 여러 시대를 거치며 ‘처용무’로 발전했습니다. 이 춤은 오늘날까지 궁중 무용으로 전승되어, 역신을 물리친 노래와 몸짓을 이어 가고 있습니다.

Điệu múa bắt nguồn từ truyền thuyết Cheoyong đã phát triển qua nhiều thời kỳ thành “Cheoyongmu”. Điệu múa này được lưu truyền đến ngày nay như một điệu múa cung đình, tiếp nối lời ca và động tác từng đẩy lùi quỷ dịch bệnh.

노래 속의 물음은 그대로 남았지만, 사람들은 처용의 얼굴에서 재앙을 막을 힘을 보았습니다. 집 안의 평안을 바라며 붙여 둔 그 얼굴은 대문 밖을 향하고 있었습니다.

Câu hỏi trong bài ca vẫn còn đó, nhưng người đời đã nhìn thấy ở khuôn mặt Cheoyong sức mạnh ngăn tai họa. Khuôn mặt được dán lên với mong ước gia đình bình an ấy hướng ra phía ngoài cổng.