49. 양반전

Truyện Yangban

조선 시대 강원도 정선에 한 양반이 살았습니다. 성품이 어질고 독서를 좋아하여, 새로 부임하는 원님마다 그를 찾아가 인사할 만큼 존경을 받았습니다.

Thời Joseon, tại Jeongseon thuộc tỉnh Gangwon có một người yangban sinh sống. Ông hiền hậu, ham đọc sách và được kính trọng đến mức mỗi vị quan huyện mới nhậm chức đều đến chào hỏi.

그러나 생업에는 힘쓰지 않아 살림이 몹시 가난했습니다. 해마다 관가에서 환곡으로 빌려 먹은 곡식을 갚지 못해, 쌓인 빚이 천 섬에 이르렀습니다.

Tuy nhiên, vì không chuyên tâm làm ăn nên gia cảnh ông rất nghèo khó. Hằng năm, ông vay ngũ cốc của quan phủ theo chế độ hoàn cốc để ăn mà không trả được, khiến món nợ tích tụ lên tới một nghìn thạch.

어느 날 관찰사가 장부를 살펴보다가 크게 노했습니다. “어떤 양반이 나라의 곡식을 이토록 축냈느냐! 당장 잡아다가 옥에 가두어라.”

Một hôm, quan sát sứ xem sổ sách rồi nổi giận: “Yangban nào đã làm hao hụt ngần ấy ngũ cốc của nhà nước! Hãy lập tức bắt hắn tống vào ngục.”

원님은 평소 존경하던 양반을 차마 가둘 수 없었습니다. 그렇다고 관찰사의 명령을 거역할 수도 없어 어찌할 바를 몰랐습니다.

Quan huyện không nỡ giam người yangban mà mình vốn kính trọng. Nhưng ông cũng không thể chống lệnh quan sát sứ nên chẳng biết phải làm thế nào.

양반이 빚을 갚을 길을 찾지 못하고 밤낮으로 울자, 아내가 보다 못해 말했습니다. “평생 글만 읽으시더니, 양반이라는 신분도 정작 어려울 때는 한 푼어치도 안 되는군요!”

Thấy chồng không tìm được cách trả nợ mà chỉ khóc suốt ngày đêm, người vợ không chịu nổi bèn nói: “Ông đọc sách cả đời, vậy mà đến lúc khó khăn, thân phận yangban cũng chẳng đáng một xu!”

그 마을에는 재산이 많지만 상민인 부자가 살았습니다. 그는 돈이 있어도 양반 앞에서는 허리를 굽혀야 하는 처지가 늘 못마땅했습니다.

Trong làng có một phú ông nhiều của cải nhưng xuất thân thường dân. Ông luôn bất mãn với cảnh dù có tiền vẫn phải khom lưng trước yangban.

부자는 식구들을 모아 놓고 말했습니다. “양반은 가난해도 존경을 받는데, 우리는 부유해도 천대를 받는다. 내가 저 양반의 빚을 갚고 그 신분을 사겠다.”

Phú ông tập hợp người nhà rồi nói: “Yangban nghèo vẫn được kính trọng, còn chúng ta giàu vẫn bị khinh rẻ. Ta sẽ trả nợ cho người yangban ấy rồi mua lấy thân phận của ông ta.”

궁지에 몰린 양반은 부자의 제안을 반갑게 받아들였습니다. 부자가 곡식 천 섬을 대신 갚자, 원님은 어찌 된 일인지 알아보러 양반을 찾아갔습니다.

Bị dồn vào đường cùng, người yangban mừng rỡ nhận lời đề nghị của phú ông. Khi phú ông trả thay một nghìn thạch ngũ cốc, quan huyện đến gặp người yangban để tìm hiểu sự tình.

양반은 자신이 이미 신분을 팔았으니 더는 양반이 아니라고 했습니다. 사정을 들은 원님은 “신분을 사고파는 일이니 증인이 보는 앞에서 문서를 작성해야겠소.”라고 말했습니다.

Người yangban nói rằng mình đã bán thân phận nên không còn là yangban nữa. Nghe rõ đầu đuôi, quan huyện nói: “Đây là việc mua bán thân phận, phải lập văn tự trước mặt người làm chứng.”

원님은 고을 사람들을 모으고 첫 번째 문서를 읽었습니다. “양반은 날이 밝기 전에 일어나 등불을 켜고 책을 읽으며, 앉을 때에는 몸가짐을 단정히 해야 한다.”

Quan huyện tập hợp người trong huyện rồi đọc văn tự thứ nhất: “Yangban phải dậy trước lúc trời sáng, thắp đèn đọc sách; khi ngồi phải giữ dáng vẻ ngay ngắn.”

“날씨가 추워도 화로에 손을 쬐지 말고, 배가 고파도 소리 내어 불평하지 말아야 한다. 세수할 때 주먹으로 얼굴을 문지르지 말고, 양치질도 지나치게 해서는 안 된다.”

“Dù trời lạnh cũng không được hơ tay bên lò than, dù đói cũng không được lớn tiếng than phiền. Khi rửa mặt không được lấy nắm tay chà lên mặt, cũng không được đánh răng quá mức.”

“걸을 때에는 신을 끌지 말고, 돈을 셀 때 손가락에 침을 묻히지 말아야 한다…….” 문서에는 일상의 사소한 행동까지 제한하는 규범이 이어졌습니다.

“Khi đi không được lê giày, khi đếm tiền không được thấm nước bọt lên ngón tay…” Văn tự tiếp tục liệt kê những quy tắc hạn chế cả các hành vi nhỏ nhặt trong đời sống.

듣고 있던 부자는 점점 답답해졌습니다. 존경받는 이름을 얻으려 했는데, 그 이름에 따르는 의무는 생각보다 훨씬 까다로웠습니다.

Càng nghe, phú ông càng thấy ngột ngạt. Ông muốn có một danh xưng được kính trọng, nhưng những nghĩa vụ đi kèm lại khắt khe hơn ông tưởng nhiều.

그는 원님에게 부탁했습니다. “양반 노릇이 이렇게 고된 것입니까? 의무만 적지 마시고, 제게 이로운 점도 넣어 주십시오.”

Ông thưa với quan huyện: “Làm yangban lại khổ sở thế này sao? Xin ngài đừng chỉ ghi nghĩa vụ, hãy thêm cả những điều có lợi cho tôi nữa.”

원님은 첫 번째 문서를 거두고 새 문서를 쓰기 시작했습니다. 이번에는 몸가짐에 관한 규범 대신 양반이 누리는 특권을 적었습니다.

Quan huyện thu lại văn tự thứ nhất rồi bắt đầu viết văn tự mới. Lần này, thay vì những quy tắc về cách giữ gìn hành vi, ông ghi các đặc quyền mà yangban được hưởng.

“양반은 농사도 짓지 않고 장사도 하지 않는다. 과거에 급제하면 벼슬길에 나아갈 수 있고, 문과에 급제하지 못하더라도 진사가 될 수 있다.”

“Yangban không làm ruộng cũng chẳng buôn bán. Nếu thi đỗ khoa cử thì có thể bước vào chốn quan trường; dù không đỗ văn khoa thì vẫn có thể thi lấy danh vị jinsa.”

“이웃의 소를 끌어다가 자기 밭을 갈게 하고, 마을 사람들을 불러 자기 논밭의 김을 매게 해도 누가 감히 거역하겠는가.”

“Dắt bò của hàng xóm về cày ruộng nhà mình, gọi dân làng đến làm cỏ ruộng cho mình, thì nào ai dám chống lại.”

“상민의 코에 잿물을 붓고 상투를 붙잡아 흔들어도 된다. 그런 모욕을 당한들 신분이 낮은 자가 어찌 감히 원망하겠는가…….”

“Có thể đổ nước tro vào mũi thường dân rồi nắm búi tóc mà giật. Dù chịu sự sỉ nhục như thế, kẻ có thân phận thấp sao dám oán trách…”

여기까지 듣자 부자는 벌떡 일어나 혀를 내둘렀습니다. 원님이 문서를 다 읽기도 전에 그는 다급하게 말을 가로막았습니다.

Nghe đến đây, phú ông bật dậy, kinh hãi lắc đầu. Quan huyện chưa đọc hết văn tự, ông đã cuống quýt ngắt lời.

“그만두십시오, 그만두십시오! 이것은 양반이 아니라 도둑놈이 아닙니까!”

“Xin dừng lại, xin dừng lại! Đây đâu phải là yangban, chẳng phải quân ăn cướp hay sao!”

부자는 머리를 흔들며 그 자리에서 달아났습니다. 존경받는 신분을 사겠다던 거래는 그렇게 끝나고 말았습니다.

Phú ông lắc đầu rồi bỏ chạy khỏi chỗ ấy. Cuộc mua bán nhằm có được thân phận đáng kính đã kết thúc như vậy.

그 뒤로 부자는 죽을 때까지 다시는 양반이라는 말을 입에 올리지 않았다고 합니다.

Người ta kể rằng từ đó cho đến lúc chết, phú ông không bao giờ nhắc lại hai chữ yangban nữa.